Οι κοινωνίες των εντόμων χρησιμοποιούν έναν κοινό εγκέφαλο;

Φωτ. © Katsoulas

Η κοινωνία στην οποία ζείτε μπορεί να διαμορφώσει την πολυπλοκότητα του εγκεφάλου σας - και το κάνει διαφορετικά για τα κοινωνικά έντομα και για τους ανθρώπους και τα άλλα σπονδυλόζωα. Σύμφωνα με μία μελέτη, οι συνεργασίες και οι αλληλεπιδράσεις στις κοινωνίες των εντόμων, όπως η ενημέρωση μεταξύ των ατόμων της αποικίας, μπορεί να μειώσει την ανάγκη για ατομική γνώση σε αυτές τις κοινωνίες. Οι ερευνητές συνέκριναν τα κοινωνικά με τα μοναχικά είδη σφηκών και βρήκαν ενδεικτικά στοιχεία ότι η εξέλιξη του «κοινωνικού εγκεφάλου» διαφέρει σημαντικά μεταξύ των εντόμων και των σπονδυλόζωων – όπου οι σύνθετες κοινωνίες απαιτούν μεγαλύτερους εγκεφάλους.

H συγκριτική μελέτη μεταξύ των κοινωνικών και των μοναχικών ειδών σφήκας υποδηλώνει ότι, καθώς η κοινωνική συμπεριφορά εξελίχθηκε, οι περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν την κεντρική γνωστική επεξεργασία στα κοινωνικά είδη εντόμων συρρικνώθηκαν. Αυτό είναι το αντίθετο που συμβαίνει σε πολλά είδη σπονδυλόζωων, όπως θηλαστικών, πτηνών και ψαριών.

Τα μέλη των αποικιών εντόμων βασιζόμενα στα άτομα της αποικίας, μπορούν να επιβιώσουν επενδύοντας λιγότερο στον εγκέφαλο τους ατομικά. Η υπόθεση αυτή ονομάζεται «distributed cognition hypothesis» «υπόθεση της κατανεμημένη νόησης». Ουσιαστικά, στη συγκεκριμένη εργασία προτείνεται πως οι συνεργατικές πτυχές των αποικιών εντόμων, όπως το μοίρασμα πληροφοριών μεταξύ των ατόμων των αποικιών, μπορεί να μειώσει την ανάγκη για ατομική γνώση σε αυτές τις κοινωνίες.

Η «υπόθεση της κατανεμημένη νόησης» έρχεται σε έντονη αντίθεση με τα κυρίαρχα μοντέλα για τη σχέση της κοινωνικής πολυπλοκότητας των σπονδυλόζωων και των γνωστικών τους ικανοτήτων. Στα σπονδυλόζωα, τα πιο περίπλοκα κοινωνικά περιβάλλοντα, γενικά, απαιτούν πιο πολύπλοκες γνωστικές ικανότητες των ατόμων. Ο λόγος είναι πως ο ανταγωνισμός μεταξύ των ατόμων οδηγεί στην εξέλιξη της νοημοσύνης, καθώς στις κοινωνίες των σπονδυλόζωων περιλαμβάνονται σχέσεις μεταξύ διαφορετικών ατόμων που πρέπει να ανταγωνιστούν για τους διάφορους πόρους όσο και ευκαιρίες να σχηματίσουν συμμαχίες. Τα άτομα που αντιμετωπίζουν με επιτυχία τέτοιες προκλήσεις γιατί έχουν ισχυρότερες γνωστικές ικανότητες, έχουν και πλεονέκτημα επιβίωσης.

Απόδοση: Μαρία Δημάκη